"Europejski Dialog Gmin Wiejskich o Ochronie Środowiska" Access 2000













 

Punkt konsultacyjny

Działa na zasadzie pytań i odpowiedzi w zakresie zagadnień zawiązanych z ochroną środowiska w gminach wiejskich.

Przedstawiciele gmin mogą zadawać pytania w trakcie warsztatów, listownie, telefonicznie, lub e-mailem na adres biura ZGW RP.

Odpowiedzi są udzielane po konsultacji z ekspertami współpracującymi ze ZGW RP w ramach projektu i umieszczane na naszych stronach www.


Dane kontaktowe:

Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej
ul. Kantaka 4
61-812 Poznań
telefon/fax: (+48)61 851 74 18; 851 99 61
e-mail: biuro@zgwrp.org.pl



Najczęściej zadawane pytania:
















* Jakie konsekwencje może ponieść gmina w przypadku nie zrealizowania działań w zakresie ochrony środowiska?

* Jakie są przyjęte okresy przejściowe dla gmin wiejskich w realizacja zadań z zakresu ochrony środowiska?

* Zadania z zakresu gospodarki wodno-ściekowej realizuje obecnie w gminie spółka. Czy odpowiedzialność za realizację tego zadania ponosi tylko spółka?

* Słyszałem o wyższości prawa europejskiego nad prawem krajowym, co to dokładnie oznacza i jakie konsekwencje z tego mogą wynikać dla gmin?

* Po obliczeniu najważniejszych kosztów oczyszczania ścieków, koszt 1 m3 wyszedł tak wysoki, że radni nie uznali tych wyliczeń i ustalili niższe kwoty. Czy mieli do tego prawo?

* Czy można realizować program oczyszczania ścieków w gminie tylko w oparciu o oczyszczalnie przydomowe?

* Nasza gmina ma ogromne problemy finansowe, nie realizujemy żadnych zadań w zakresie ochrony środowiska, czy możemy mieć jakieś problemy z tego powodu?

* Czy fundusze otrzymane z Unii Europejskiej na oczyszczalnię ścieków gmina powinna również wliczyć do kalkulacji opłat za ścieki?

* Rząd polski w trakcie negocjacji przyjął zobowiązania z zakresu ochrony środowiska, które poszerzają zadania gmin i wymuszają na nich działania inwestycyjne. Szereg gmin nie jest przygotowana merytorycznie i finansowo aby te zobowiązania wykonać. Czy w przypadku braku pomocy dla takich gmin ze strony państwa polskiego, mogą czuć się one zwolnione z tych zobowiązań?

* W prawie europejskim rozporządzenia działają bezpośrednio na każde państwo członkowskie (w przedmiocie omawianym w danym rozporządzeniu nie ma dodatkowych regulacji w prawie krajowym). Czy i jakie są rozporządzenia które mogą dotyczyć bezpośrednio gmin polskich?


Odpowiedzi:


Poprzez wprowadzanie Dyrektywy Siedliskowej i Dyrektywy o ochronie dziko żyjących ptaków. Dyrektywy te będą stosowane na trwałych użytkach zielonych i użytkach przyrodniczych, które odznaczają się wysokimi walorami przyrodniczymi i krajobrazowymi. Brane pod uwagę zbiorowiska roślinne mają kluczowe znaczenie dla europejskiej sieci NATURA 2000, tworzonej w Polsce na podstawie Dyrektywy o ochronie naturalnych siedlisk.

Najcenniejsze zbiorowiska półnaturalne charakteryzują się bogactwem gatunkowym roślinności zielnej, tworzącej kwietne łąki, jak np. murawy ciepłolubne lub wilgotne łąki trzęślicowe, które charakteryzują się udziałem do 70 gatunków roślin naczyniowych. Na terenach górskich zbiorowiska łąkowe i pastwiska skupiają wiele unikatowych gatunków endemicznych.

W ostatnich latach, w Polsce, powierzchnia przyrodniczo cennych łąk i pastwisk stale się kurczy. Zaniechanie użytkowania jest główną przyczyną degradacji walorów przyrodniczych użytków zielonych zlokalizowanych na obszarach, gdzie produkcja rolnicza napotyka na bariery środowiskowe (obszary górskie, nieuregulowane doliny rzek). W innych regionach, nasilającym się problemem z punktu widzenia ochrony różnorodności biologicznej, stanie się z czasem intensyfikacja gospodarki łąkarskiej, jako efekt przechodzenia na produkcję pasz z zastosowaniem nowoczesnej technologii.

Celem wsparcia w ramach pakietów przyrodniczych jest:
  • zachowanie lub odtworzenie walorów półnaturalnych łąk i pastwisk zagrożonych degradacją,
  • zachowanie użytków przyrodniczych, które stanowią ostoje dla dziko żyjących roślin i zwierząt,
  • kontynuacja tradycyjnych metod gospodarowania, które stanowią o dziedzictwie przyrodniczym i kulturowym regionu.

W ramach realizacji programów środowiskowych przewiduje się dotacje do:
  • półnaturalnych łąk jednokośnych,
  • półnaturalnych łąk dwukośnych,
  • ekstensywnych pastwisk,
  • szuwarów i ziołorośli,
  • zadrzewień śródpolnych.

W stosunku do wszystkich wyróżnionych trwałych użytków zielonych będą miały zastosowanie następujące zalecenia:
  • rezygnacja z odłogowania bądź nadmiernej ekstensyfikacji,
  • rezygnacja ze stosowania praktyk takich jak: przyorywanie, wałowanie, budowa nowych systemów melioracyjnych, stosowanie środków ochrony roślin i dosiewanie nasion; w pewnych warunkach określonych względami przyrodniczymi możliwe jest odstępstwo od tego warunku, jak selektywne i miejscowe niszczenie uciążliwych chwastów,
  • zakaz stosowania nawozów lub górny limit nawozów azotowych ze wszystkich źródeł – 60 kg N/ha/rok,
  • górny limit obsady zwierząt wypasanych wynosi 1,0 DJP/ha użytku zielonego,
  • zachowanie właściwej techniki koszenia, tj. koszenie od środka łąki do zewnątrz.



Na obszarach dotychczasowych Parków Narodowych i Parków Krajobrazowych oraz terenów które dodatkowa zostaną wpisane w listę obszarów chronionych Natura 2000 będą obowiązywały ograniczenia w gospodarowaniu rolniczym. Ograniczenia dotyczą będą dotyczyły przede wszystkim stosowania nawozów mineralnych oraz środków ochrony roślin, zakazu zmiany formy użytku (np. trwałego - pastwiska i łąki - na orny). Obecnie w każdym Parku Narodowym i Krajobrazowym obowiązuje lista takich ograniczeń wynikająca wprost z Ustawy O Ochronie Przyrody z 2001 r. Różnica polegała będzie przede wszystkim na wprowadzaniu systemu dopłat i rekompensat. Mają one z jednej strony zrekompensować straty wynikające ze ograniczeń a również skłonić rolników do prośrodowiskowych zachowań w swoich gospodarstwach.




Gminy są zobowiązane opracować w ramach gminnego planu ochrony środowiska plan zagospodarowania odpadów na swoim terenie. W ramach tego planu gminy będą musiały określić wielkość produkowanych odpadów a także sposoby ich utylizacji. Gminy będą odpowiedzialne za organizowanie składowisk odpadów na odpady niepodlegające biodegradacji i odpady szkodliwe dla środowiska. Standardy sposobów przechowywania odpadów określa szczegółowo dyrektywa.



Obecne przepisy dotyczące ochrony środowiska są zbliżone do przepisów i norm obowiązujących w Unii Europejskiej. Zgodnie z układem stowarzyszeniowym sposób oraz normy dotyczące ich przechowywania w Polsce muszą być dostosowane do unormowań Unii Europejskiej w szczegółach regulowanych przez Dyrektywę 1999/31/WE. Z dyrektywy tej wynika, że gmina powinna posiadać odpowiednie zgodne z unormowaniami Unii Europejskiej składowisko odpadów. Składowisko to powinno być przede wszystkim przeznaczone dla odpadów niebezpiecznych i takich, które nie podlegają biodegradacji. W myśl zaleceń Unii Europejskiej większość odpadów powinna zostać skierowana do powtórnego wykorzystania.



Celem pakietu jest ochrona zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich poprzez utrzymywanie w gospodarstwach rolnych stad rodzimych ras i zwierząt gospodarskich zagrożonych wyginięciem. W Unii Europejskiej w ramach ochrony zasobów genetycznych wprowadzono mechanizmy finansowe - dotacje - mające na celu ochronę typowych dla danych terenów gatunków roślin i zwierząt. W każdym z krajów Unii Europejskiej zostały wyznaczone rasy zwierząt uchodzące za typowe. Dla Polski to:
  • Bydło - polska czerwona,
  • Konie - konik polski, hucuł,
  • Owce - wrzosówka, świniarka, olkuska, polska owca górska odmiany barwnej, merynos barwny, uhurska, wielkopolska, żelaźnieńska, korideil, kamieniecka, pomorska.



W Unii Europejskiej funkcjonują instrumenty wsparcia finansowego gospodarstw rolnych, położonych na terenach, na których produkcja rolnicza jest utrudniona ze względu na niekorzystne warunki naturalne. Dopłaty wyrównawcze dla gospodarstw rolnych, położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), rekompensują wyższe koszty lub gorsze wyniki produkcji tych gospodarstw w stosunku do gospodarstw położonych poza strefami ONW. W ramach obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania wyróżniono:
  • obszary górskie - gdzie produkcja rolna jest utrudniona ze względu na niekorzystne warunki klimatyczne i ukształtowanie terenu; do obszarów górskich zalicza się miejscowości, w których ponad połowa użytków rolnych znajduje się na wysokości: 350 - 500 m n.p.m. (strefa górska I) i powyżej 500 m n.p.m. (strefa górska II),
  • obszary nizinne - gdzie występują ograniczenia produktywności rolnictwa związane z niską jakością gleb, niekorzystnymi warunkami klimatycznymi, wodnymi, niesprzyjającą rzeźbą terenu.

Wsparcie udzielane jest w postaci corocznych zryczałtowanych płatności (dotacji wyrównawczych), przyznawanych do hektara gruntów położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i pozostających w użytkowaniu rolniczym. Płatnością objęte mogą być: grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe.



W programie rolnośrodowiskowym będą mogły uczestniczyć gospodarstwa rolne o powierzchni co najmniej 2 ha użytków rolnych. W przypadku schematu II (ogólnokrajowy z określeniem obszarów priorytetowych w województwie) program rolno-środowiskowy musi objąć wszystkie kwalifikujące się grunty rolne gospodarstwa wnioskodawcy. W przypadku schematu I (Obszary Przyrodniczo Wrażliwe - Doliny Biebrzy i Narwi, Ujścia Warty, Doliny Baryczy, Wschodnio-Karpacki, programem zostaną objęte tylko docelowe użytki zielone, podlegające postanowieniom kontraktu rolno-środowiskowego. Systemem pomocy finansowej będą objęte następujące kategorie gruntów:
  • grunty użytkowane rolniczo: grunty orne, trwałe użytki zielone, sady,
  • obszary wykorzystywane do innych celów: niewielkie torfowiska i zbiorniki wodne, nasadzenia i krzewy na obszarach poniżej 0.1 ha, parki wiejskie.



  • Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu "Access 2000 - Duże Dotacje"
    © Związek Gmin Wiejskich RP ul. Kantaka 4, PL-61-812 Poznań tel./fax +48 (61) 8517418, 8519961 e-mail: biuro@zgwrp.org.pl