TERESPOL

Gmina wiejska Terespol zajmuje obszar 14131 ha, położony w północno-wschodniej części województwa lubelskiego, na terenie powiatu bialskiego. Specyfika charakteru gminy wynika z jej położenia - rozciąga się ona z północy na południe w środkowym biegu Bugu - granicznej rzeki między Polską a Białorusią.

Elementami przyrodniczymi wyróżniającym gminę Terespol są bezcenne obszary niezdegradowanych ekosystemów nadbużańskiej przyrody. Gmina Terespol położona jest w korytarzu ekologicznym o randze międzynarodowej i krajowej, na obszarach o dużych wartościach przyrodniczych, uznanych za Ekologiczny System Obszarów Chronionych (ESOCH) oraz sieci ekologicznych (ECONETPL).

Przez teren gminy przepływają dwie duże rzeki Podlasia - wspomniany już Bug i Krzna oraz mniejszy ciek wodny Czapelka. W szerokiej i płaskiej dolinie Bugu, od Nepli przez Terespol po południowe rejony gminy, występują urodzajne mady, użytkowane jako grunty orne i użytki zielone. Na równinie pomiędzy Koroszczynem a Małaszewiczami dominują gleby piaskowe typu bielicowego, pseudobielicowego i brunatnego o przeciętnej i niskiej urodzajności. Najwyższym wzniesieniem na obszarze gminy jest wzgórze umiejscowione koło Bohukał, o wysokości 163,6 m n.p.m..

Użytki rolne zajmują 72,8 % powierzchni gminy. Przeważają na nich grunty orne, (stanowiące 43,9 % ogólnej powierzchni) i użytki zielone (28,5 %). Lesistość gminy Terespol wynosi 14,4 %.

Obszar gminy podzielony jest na 25 sołectw, charakteryzujących się zwartą i kolonijną zabudową.

Zróżnicowaniu obszaru sołectw towarzyszy różna liczba gospodarstw domowych, wahająca się od 12 do 254. Najliczniej zamieszkałe i o najbardziej zwartej zabudowie wsie to: Małaszewicze, Koroszczyn, Małaszewicze Duże, Małaszewicze Małe, Kobylany, Łobaczew Duży, Łobaczew Mały. Zatrudnienie w 1999 roku na terenie gminy wynosiło 3157 osób. Udział sfery produkcyjnej w zatrudnieniu ogółem kształtował się na poziomie 90,6 %.

Ludność zatrudniona w rolnictwie stanowi 52 % w stosunku do ogólnej liczby zatrudnionych. Na terenie gminy funkcjonuje 1557 gospodarstw rolnych, a średnia powierzchnia gospodarstwa wynosi 5,5 ha. 291 gospodarstw ma w użytkowaniu teren powyżej 10 ha.

Gmina Terespol ma przed sobą bodaj największą szansę rozwoju, związaną z planami intensyfikacji wymiany gospodarczej i osobowej między Wschodem a Zachodem. Gmina uwzględniana jest w tych planach jako centrum magazynowo-składowe i transportowo-tranzytowe na mapie międzynarodowych szlaków wymiany towarowej.

Już dziś gmina posiada ważkie atuty. Jest miejscem, gdzie stykają się dwa systemy kolejowe Europy: zachodnioeuropejski i rosyjski. W suchym porcie PKP Małaszewicze dokonuje się przeładunku towarów z wagonów kolei rosyjskich o tzw. szerokim rozstawie osi do wagonów używanych przez koleje pozostałych państw europejskich. Na terenie gminy funkcjonuje od kilku lat Wolny Obszar Celny Małaszewicze. W Koroszczynie powstał największy i najnowocześniejszy w kraju terminal samochodowy (przejście graniczne TIR z Białorusi).

Zarówno fakt przygranicznego położenia gminy, jak i obszary objęte w różnych formach ochroną środowiska, determinują gminę w szerokim zakresie do podejmowania systemowych rozwiązań, zmniejszających zagrożenie ekologiczne i rozwiązujących problem wody, ścieków i odpadów stałych na swoim terenie. Zrobiono wiele, by ludziom w gminie żyło się lepiej - wszystkie wsie połączone są siecią wodociągową i kanalizacyjną, we wszystkich funkcjonuje system odbioru śmieci, są stelefonizowane i oświetlone. W zasadzie od chwili odtworzenia gminy Terespol, tj. od 1992 roku, cała sfera inwestycji gminnych to niemalże wyłącznie odrabianie zapóźnień cywilizacyjnych w zakresie ochrony środowiska. Działania były i są kompleksowe, powiązane z posiadaną strategią rozwoju gminy.

Wpływy z podatków i opłat lokalnych stanowią w budżecie gminy Terespol ok. 35 % dochodów i jest to jeden z najwyższych wskaźników w woj. lubelskim. Wśród wszystkich podatków i opłat pobieranych przez gminę najwięcej złotówek do budżetu gminy wpływa z podatku od nieruchomości, odbieranego od osób prawnych (tj. firm, przedsiębiorstw). Największymi płatnikami w gminie są Naftobazy S.A.(dawniej CPN Małaszewicze), PKP, Zakłady Mięsne "Dolina Łąk" w Małaszewiczach (dawniej Polish Farm Meat), "Gaspol", Terminal Koroszczyn i in. Warto zaznaczyć, że polityka podatkowa gminy Terespol skierowana jest na minimalizowanie podatków pobieranych od osób fizycznych.
Druga część budżetu gminy - wydatki - kształtowana jest przez Radę Gminy, zgodnie z potrzebami gminy i jej mieszkańców.

Wykonanie budżetu gminy w 2002 roku po stronie dochodów kształtowało się na poziomie 10.397.630 zł, wydatków - 11.355.425 zł. Źródłem pokrycia deficytu budżetu gminy w wysokości 967.795 zł jest pożyczka w kwocie 350.000 zł oraz środki na rachunku bankowym z wysokości 617.795 zł.

Największe wydatki budżetu gminy w poszczególnych latach:

Niezwykle wymowną cechą budżetu w roku 2002 jest wysokość wydatków na inwestycje. Kwota 3.251.000 zł oznacza, że gmina przeznaczyła na inwestycje ponad 28 % swego budżetu. Jeśli zaś dodamy środki finansowe uzyskane zewnątrz, to kwota ta wzrasta do 3.890.000 zł, co oznacza, że 34,3 % wszystkich wydatków w roku 2002 w gminie Terespol to środki przeznaczone na inwestycje. To bardzo wysoki wskaźnik wskazujący, że tempo rozwoju gminy Terespol - mimo rozlicznych przeciwności - nie słabnie. W sytuacji "dziury budżetowej "państwa i zapaści finansowej wielu samorządów lokalnych, wskaźnik ten świadczy wielce wymownie o kondycji gminy Terespol (w 2001 roku gminy średnio w Polsce przeznaczały na inwestycje 13 % swoich budżetów, a więc o 2% mniej niż w roku 2000). Jest to o tyle istotne, że gmina - wbrew obiegowym opiniom - wcale nie jest bogata.

Najbogatsza gmina woj.lubelskiego - Puchaczów, ma dochód 3,5 razy większy niż gmina Terespol. Jeśli więc w gminie Terespol - nie najbogatszej - zrobiono w ciągu 10-lecia tak wiele, to było to możliwe dzięki społecznej akceptacji dla przedsięwzięć władz samorządowych, otwartości na kapitał zewnętrzny i wsparciu planów gminy przez współpracujące z nią instytucje i firmy. Znaczenie ma ponadto kilkakrotnie tańsza niż w innych gminach realizacja inwestycji i preferowanie przez Urząd Gminy rozwiązań technologicznych sprawdzonych w świecie.

Długość sieci kanalizacyjnej na terenie gminy wynosi 41,4 km. Średnie odprowadzenie ścieków do niej kształtuje się na poziomie rocznym 65.766 m³, a dobowym 180 m³.